Dawno temu w Przyjezierzu – cz. 2

Kultowa "Bocianówka" stojąca częściowo na palach w jeziorze - spłonęła w latach 90. XX w.

Z opowieści starszych dowiedziałem się, że przedwojenne i powojenne obozy harcerskie w Przyjezierzu organizowane były na tzw. „Cyplu” lub „Półwyspie”, czyli miejscu, w którym później powstał Ośrodek Wypoczynkowy Radia i Telewizji Poznań. Z tych obozów zachowało się w moich zbiorach kilkanaście zdjęć, które dzisiaj możecie zobaczyć - podobnie jak wiele innych z lat 50-70. XX w. z Przyjezierza.

Obozy strzeleńskich harcerzy w Przyjezierzu zorganizowane w latach 1957-1958

 

Nie zachowały się informacje o Przyjezierzu jako letnisku z czasów okupacji niemieckiej.

Jedyny przekaz to wspomnienie ojca leśnika Ewarysta Drzazgowskiego i opowieść o koszarujących na „Łysej” żołnierzach niemieckich, o czym pisałem w rozdziale o okupacji. Od przysłowiowego zakończenia wojny Przyjezierze na nowo stało się bazą obozową dla strzeleńskich i mogileńskich harcerzy. Pisząc w 1987 roku o Przyjezierzu potraktowano to miejsce niesprawiedliwie formułując na wyrost stwierdzenie, że zaraz po II wojnie światowej było tu pusto i dziko. Przecież już w drugiej połowie lat 40. XX w. Przyjezierze w okresie letnim w niedziele, a w okresie wakacyjnym codziennie tętniło życiem. Początkowo indywidualnie przyjeżdżano tutaj, by zażywać kąpieli wodnych i słonecznych. Faktem jest, że nie zachowała się przedwojenna infrastruktura plażowa z 3 piętrową skocznią do wody, restauracją, salą do tańca, kabinami i przechowalnią dla rowerów. Ale mimo to pierwsze duże grupy z Inowrocławia zaczęły odwiedzać kąpielisko. Tak było 10 lipca 1949 roku, kiedy to Powiatowa Rada Związków Zawodowych w Inowrocławiu w porozumieniu z kołami partyjnymi urządziła bezpłatną wycieczkę robotników i pracowników inowrocławskich z rodzinami do Przyjezierza - jak to odnotowano w prasie - miejscowości położonej w okolicy Strzelna, w pięknych lasach nad jeziorem. Uczestników wycieczki przewieziono kilkudziesięcioma samochodami fabrycznymi. 

Chcąc usprawnić dojazd wczasowiczów na jezioro do Przyjezierza w 1950 roku sumptem Gmina Strzelno-Południe, w której granicach leżały te obszary wykonana została droga bita - jak to wówczas określono - do pięknego ośrodka uzdrowiskowego w Przyjezierzu. Skoro takie sformułowanie padło na łamach „Głosu Wielkopolskiego”, to przecież nie mogło być tutaj pusto i dziko.

Przyjezierze 1957 rok

Początki dynamicznego rozwoju letniska w Przyjezierzu związane są ściśle z powołanym do życia 9 kwietnia 1957 roku terenowego Koła Polskiego Towarzystwa Turystyczno Krajoznawczego w Strzelnie. Już latem krajoznawcy ze Strzelna otworzyli kiosk turystyczny, w którym przez dwa sezony sprzedawali - co niedzielę - napoje orzeźwiające, słodycze i różne pamiątki. W tym też roku - na zaproszenie władz powiatowych - do Przyjezierza przybył gen. Zygmunt Huszcza dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy, co zaowocowało powstaniem w ciągu kilku lat Ośrodka Wypoczynkowego LWP. Na północ od gajówki, przy drodze do Ostrowa w 1958 roku strzelnianie przywieźli i ustawili drewniany pawilon, uzyskany od Powiatowej Rady Narodowej w Mogilnie. Już w listopadzie tego roku uchwałą Zarządu Okręgu PTTK w Bydgoszczy strzeleńskie Koło zostało przekształcone w Oddział. Był to początek ośrodka wypoczynkowo - schroniska, z 84 miejscami noclegowymi, którego uroczystego otwarcia 6 lipca 1959 roku dokonał przewodniczący PPRN Antoni Wesołowski przy udziale przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu Turystyki WRN w Bydgoszczy Czesława Woźnego i przedstawiciela Zarządu Okręgowego PTTK w Bydgoszczy Stanisława Wasilewskiego. Rok później staraniem strzeleńskiego Zarządu Oddziału przy Ośrodku PTTK powstała restauracja „Wczasowa” PSS, dwa lata później w 1962 roku drugi pawilon noclegowy. W 1960 roku XI Hufiec Harcerzy z poznańskiej dzielnicy Starołęka Mała zorganizował trzytygodniowy obóz w Przyjezierzu.

Gen. Zygmunt Huszcza dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z wizytą roboczą w Przyjezierzu - 1957 rok

Powstanie Ośrodka Wypoczynkowego strzeleńskiego Oddziału PTTK w Przyjezierzu zainspirowało inne instytucje i zakłady do budowania nad Jeziorem Ostrowskim własnych baz wczasowych. Kolejnymi dużymi jednostkami, które tutaj zainwestowały było Wojsko Polskie oraz Zakłady Włókien Chemicznych „Chemitex - Elana” w Toruniu, która w 1961 roku uruchomiła tutaj swój ośrodek. W okresie bumu gierkowskiego firma rozbudowała swoją bazę składającą się z Trzykondygnacyjnego pawilonu hotelowego z pokojami trzyosobowymi, dużym zapleczem socjalno-gastronomicznym i licznymi domkami jednorodzinnymi. Całość została przystosowana do prowadzenia posezonowych zgrupowań, kursów i szkoleń, a także imprez rozrywkowych. Lista ośrodków funkcjonujących w Przyjezierzu wydłużała się z roku na rok o kolejne bazy rekreacyjno-wypoczynkowe: Janikowskie Zakłady Sodowe, „Inofama”, Huta „Irena”, „Igal”, PKS, Drukarnia Kujawska z Inowrocławia czy „Telkom-Telfa”, KW PZPR z Bydgoszczy. Poza tymi dużymi ośrodkami były tutaj również mniejsze ośrodki. Pod koniec lat 70. XX w. zakłady pracy z Inowrocławia miały tutaj 17 ośrodków, Mogilna 9, Bydgoszczy 5, Strzelna 2, Torunia 1, Poznania 1 oraz z innych miejscowości 5  - razem było ich 40.

Uroczyste otwarcie Ośrodka Wypoczynkowego PTTK Strzelno 6 lipca 1959 roku w Przyjezierzu

 

Rozwojowi bazy turystycznej sprzyjała rozbudowa infrastruktury: wybudowanie nowej drogi asfaltowej w 1962 roku, która połączyła letnisko z Ostrowem i Wójcinem, a tym samym ze Strzelnem i Mogilnem, a następnie drogi wewnętrznej w 1964 roku. Dopełnieniem całości było doprowadzenie w 1965 roku do letniska energii elektrycznej i wybudowanie w 1966 roku w Wójcinie wodociągu, który swoją siecią objął również Przyjezierze oraz w 1968 roku połączenia drogowego z Nową Wsią. Po doprowadzeniu energii elektrycznej i wody ogrodzono kąpielisko, pobudowano pomosty, szatnie, sanitariaty i parkingi.

W 1960 roku powstała przy ośrodku PTTK restauracja „Wczasowa” PSS

 

Budynek POSTiW i pierwsze kampingi w Przyjezierzu - piętrowe

1966 rok

Ów dynamiczny rozwój ośrodka wypoczynkowego przyniosło powołanie gospodarza tego miejsca, co nastąpiło w 1963 roku. Wówczas to PPRN w Mogilnie Uchwałą z 1 lipca Nr 20/56/63 powołało do życia instytucję - Powiatowy Ośrodek Sportu, Turystyki i Wypoczynku w Mogilnie. U jego steru stanął kierownik Tadeusz Leśny - człowiek, któremu Przyjezierze zawdzięcza swój rozwój i popularność. 2 lipca 1965 roku zakończono elektryfikację ośrodka. Z okazji zakończenia elektryfikacji Przyjezierza odbyła się impreza artystyczno-rozrywkowa w wykonaniu „Poznańskich Słowików" pod dyrekcją Stefana Stuligrosza i orkiestry Polskiego Radia pod dyr. Jerzego Miliana. Do sprowadzenia tej klasy zespołów walnie przyczynił się Stanisław Kubiak - urodzony w pobliskiej Nowej Wsi w 1915 roku - profesor UAM, redaktor radiowy i prasowy, społecznik - od 1957 roku redaktor naczelny Polskiego Radia w Poznaniu oraz twórca Ośrodka Wypoczynkowego Radia i Telewizji Poznań w Przyjezierzu (na tzw. „Półwyspie”). W 1967 roku oddano do użytku centralny obiekt hotelowo-usługowy POSTiW, w którym 17 lipca 1968 roku rozpoczęła funkcjonowanie automatyczna centrala telefoniczna. Ośrodek Turystyczno-Wypoczynkowy POSTiW zdobył I miejsce i proporzec przechodni GKKFiT w ogólnopolskim konkursie na najlepszą miejscowość turystyczno-wypoczynkową sezonu letniego.

Szczególną atrakcją Przyjezierza była piękna, szeroka plaża z podobnie szerokim kąpieliskiem i łagodnym wejściem do wody. Pod koniec lat 50. i w latach 60. XX w. corocznie w okresie zimowym na zamarznięty brzeg jeziora zwożono ciągnikami pomowskimi piasek, który z chwilą wiosennych roztopów siadał na dnie jeziora - kąpieliska powiększając zasięg płycizny brzegowej. To ta plaża przyciągała do „Przyja” - jak się zwykło powszechnie mówić o Przyjezierzu - tysiące wczasowiczów spragnionych odpoczynku w słońcu, na świeżym powietrzu z kąpielą w klarownie przejrzystej i czystej wodzie.

Pierwszą kompletną wzmiankę o Przyjezierzu znaleźć możemy z pierwszych wzmianek o Przyjezierzu jest opis w przewodniku turystycznym Województwo bydgoskie. Opis zawarty w tej publikacji zawiera następującą treść:
12 km na południe od Strzelna leży Przyjezierze, popularny ośrodek letniskowo-turystyczny w lasach miradzkich nad Jeziorem Ostrowskim (349 ha, 6,6 km dł. 2,2 km szer., do 32,5 m głęb.). Na miejscu liczne campingi zakładów pracy, schroniska turystyczne i camping PTTK, restauracja, parking, plaża, wypożyczalnia sprzętu wodnego, PKS. Dla pojazdów mechanicznych dojazd drogą przez Ostrowo. We wsi Ostrowo oraz w pobliskim Wójcinie i Woli Kożuszkowej wiatraki z XVIII w., 1 km na pn. od Ostrowa czapliniec. Ośrodek turystyczno-wypoczynkowy w Przyjezierzu położony jest na południowym krańcu województwa bydgoskiego w kompleksie lasów miradzkich (pow. ok. 8 000 ha) na Jeziorem Ostrowskim (pow. 349 ha).

Już w roku 1965 wyszła Uchwała Prezesa Rady Ministrów w sprawie udostępnienia społeczeństwu lasów państwowych. W siedem lat później Ministerstwo Leśnictwa wspólnie z Głównym Komitetem Kultury Fizycznej i Turystyki podjęło uchwałę w sprawie turystycznego zagospodarowania lasu. W swoich założeniach miała ona chronić środowisko leśne a jednocześnie stworzyć tam ludziom lepsze warunki przebywania.

Na cele rekreacyjne Nadleśnictwo Miradz przeznaczyło 36 ha pod budowę ośrodków wypoczynkowych dla 60 zakładów pracy z województwa bydgoskiego i poznańskiego. Wypoczywającym wczasowiczom zapewniono wyżywienie w jadłodajniach, otwarto sezonowe sklepy i kioski oraz lokale gastronomiczne. Organizowano imprezy kulturalne. W dni wolne od pracy przyjeżdżali mieszkańcy z odległych miast. Zorganizowano pole namiotowe dla przyjeżdżających coraz liczniej turystów indywidualnych. Poza sezonem organizowano zjazdy, konferencje i kursy.